GEBELİKTE HİPERTİROİDİ ERKEN DOĞUM NEDENİ

GEBELİKTE HİPERTİROİDİ ERKEN DOĞUM NEDENİ

Tiroid bezinin az çalışması olan hipotiroidi, gebeliği zorlaştırırken, çok çalışması anlamına gelen hipertiroidiise erken doğuma hatta gebelik kayıplarına dahi yol açabilir. Gebelik planlayan anne adaylarının için tiroidbezinin normal çalışmasının çok önemli olduğunu söyleyen Liv Hospital Ulus Tiroid Cerrahisi Uzmanı Doç. Dr. Serkan Teksöz gebelikte tiroid nedenleri ve tedavisini anlattı.

Gebelikle tiroid fonksiyonlarında ne tür değişiklikler olur?

Normal bir gebelikte tiroid fonksiyonunda birtakım fizyolojik ve hormonal değişiklikler görülebilir. Bu yüzden tiroidfonksiyonu testlerinin dikkatle yorumlanması gerekir. Gebelik sürecinde tiroid fonksiyon testleri gebelik testinde ölçülen, human koryonik gonadotropin (hCG) ve örstrojen hormonuna göre değişiklik gösterir. HCG tiroidi zayıf bir şekilde uyarır ve gebeliğin ilk üç aylık döneminde dolaşımdaki yüksek HCG düzeyleri TSH düzeylerinde hafif düşüşe neden olabilir. Bu durumda, ilk üç aylık dönemde TSH hafif düşük olarak bulunur ve gebelik sürecinin devamıyla normal düzeylerine geri döner. Östrojen kanda tiroid hormonu bağlayan protein miktarını artırır ve kanda tiroid hormonlarının yüzde 99’u bu proteinlere bağlı olduğundan kanda total tiroid hormon miktarı artar. Ancak, “serbest” hormon ölçümleri (proteine bağlı olmayan, hormonun aktif olan formu) genellikle normal kalır. Eğer gebelik sürecinde TSH, serbest T4 ve serbest T3 normal ise, tiroid normal fonksiyon gösterir.

Tiroid büyür mü?

Tiroid bezinin boyutu artabilir. Ancak, gebelikle ilişkili guatr dünyanın iyot eksikliği olan bölgelerinde daha sıklıkla ortaya çıkar. Eğer çok sensitif görüntüleme yöntemleri kullanılırsa (ultrasonografi), bazı kadınlarda tiroid hacmi artışının saptanması mümkündür. Bu genellikle yüzde 10-15’lik bir artıştır. Ancak bazen önemli düzeyde guatr gelişebilir.

Annenin tiroid fonksiyonlarından bebek etkilenir mi? 

Gebeliğin ilk 10-12 haftasında, bebek tiroid hormon üretimi açısından tamamen anneye bağımlıdır. İlk üç aylık dönemin sonunda, bebeğin tiroid bezi kendi tiroid hormonlarını üretmeye başlar. Ancak bebek, tiroid hormon üretiminde mutlaka gerekli olan, yeterli miktarda iyot alımı açısından anneye bağımlı kalır. Dünya Sağlık Örgütü, yeterli tiroidhormon üretimi sağlayabilmek açısından, gebelik boyunca 200 mikrogram/gün iyot alımı önerir.

Neden gebelikte hipertiroidi görülür? 

En sık nedeni Graves hastalığıdır. Hipertiroidinin diğer sık nedenlerine ek olarak, sabah bulantısının ağır formunda görülen çok yüksek hCG düzeyleri, geçici hipertiroidiye neden olabilir.

Hipertiroidi annede hangi risklere yol açar?

Birinci üç aylık dönemde ilk defa ortaya çıkabileceği gibi, hasta olduğu bilinen bir kadında bu süreçte şiddetlenebilir. Hipertiroidiyle ilişkili klasik belirtilerin yanı sıra annede hipertiroidinin yetersiz tedavi edilmesi erken doğum ve preeklampsi denilen ciddi bir komplikasyonla sonuçlanabilir. Ayrıca, gebelik sürecinde aktif Graves hastalığı olan kadınlar, tiroid fırtınası olarak bilinen çok ağır bir hipertiroidi formunun gelişmesi açısından daha yüksek bir risk altındadır. Graveshastalığı genellikle üçüncü üç aylık dönemde iyileşme gösterirancak doğumdan sonraki dönemde kötüleşebilir.

Hipertiroidi bebekte hangi risklere yol açar? • Kontrolsüz maternal hipertiroidi: Annede kontrolsüz hipertiroidi; fetal taşikardi (hızlı kalp atımı), gebelik haftasına göre küçük bebekler, prematüre, ölü doğum ve olası doğumsal kusurlarla ilişkilendirilmiştir. • Aşırı yüksek tiroid stimulan immunglobulin (TSI) düzeyleri: Tiroid stimulan immunglobulin (TSI) olarak adlandırılan tiroid bezini uyaran antikorların üretimi nedeniyle meydana gelen otoimmun bir bozukluktur. Bu antikorlar plasentadan geçer ve bebeğin tiroidiyle etkileşir. Nadiren de olsa annede yüksek TSI düzeyleri fetal veya yeni doğan hipertiroidisine neden olabilir. Bu durum, yalnızca annenin TSI düzeyleri çok yüksek olduğunda meydana gelir. Graves hastalığı olan annelerde TSI ölçümleri sıklıkla üçüncü üç aylık dönemde yapılır.• Anti-tiroid ilaç tedavisi: Hipertiroidi tedavisinde kullanılan anti-tiroid ilaçlar plasentadan geçer, bebeğin tiroid fonksiyonlarına zarar verebilir ve fetal guatra neden olabilir. Gebeliğin ilk üç ayında kullanılması önerilmez. 

Hipertiroidi olan hamilelere nasıl bir tedavi uygulanır?• Hafif hipertiroidi anne ve bebek iyi olduğu sürece, genellikle tedavisiz olarak yakından izlenir. Tedavi gerektirecek kadar ağır olduğu durumlarda, tercih edilen tedavi anti-tiroid ilaçlardır. Tedavinin hedefi; anti-tiroidilacın en az dozuyla, annenin serbest T3 ve serbest T4 düzeylerini yüksek-normal aralıkta tutmaktır. Annede hipotiroidi gelişiminden de kaçınılmalı ve yakından izlenmelidir. • Anti-tiroid ilaç kullanımının uygun olmadığı hastalarda cerrahi kabul edilebilir bir alternatiftir. Tiroid bezinin cerrahi olarak çıkarılması gebe hastalarda, hem cerrahinin hem de anestezinin anne ve bebeğe risk oluşturması dolayısıyla nadiren önerilir.• Radyoaktif iyot, plasentadan geçerek bebeğin tiroid bezi tarafından tutulduğu için gebelikte kullanımı yasaktır. Bu bezin zarar görmesine neden olabilir ve kalıcı hipotiroidiyle sonuçlanabilir.• Beta blokerler gebelikte, hipertiroidiye bağlı çarpıntı ve titremelerin tedavisinde kullanılabilir. Bu ilaçların uzun süre kullanımıyla fetal büyümenin bozulmasını ilişkilendiren bildiriler dolayısıyla, bu ilaçlar idareli kullanılmalıdır. Bu ilaçlar, hipertiroidi anti-tiroid ilaçlarla kontrol altına alınana kadar kullanılır.

Peki ya doğumdan sonra?

Graves hastalığı tipik olarak doğumdan sonra kötüleşir ve genellikle doğumdan sonraki ilk üç ayda görülür. Bu durumda sıklıkla daha yüksek anti-tiroid ilaç dozları gerekir. Tiroidfonksiyonlarının yakından izlemi gereklidir.

Anti-tiroid ilaç kullanan anne bebeğini emzirebilir mi?

Emzirebilir. Tercih edilen ilaç çok düşük düzeylerde anne sütüne geçer. Fakat unutulmaması gereken nokta normal tiroidfonksiyonlarının korunması açısından bebeğin tiroidfonksiyonlarının aralıklı olarak değerlendirilmesi gerektiğidir.